Son 20 yıl içerisinde oldukça hızlı bir ilerleme kaydeden bilgisayar teknolojisi, geldiği nokta itibariyle müziğin çeşitli alanlarında etkin şekilde kullanım alanı bulmaktadır. 80'li yıllarda ortaya çıkan MIDI sayesinde, bilgisayarlar ile elektronik müzik aletleri arasında iletişim kurulması mümkün hale gelmiş, böylelikle bilgisayar müzik prodüksiyon süreci içerisine dahil olmuştur. Gittikçe artan depolama kapasite ve işlemci hızı ile çeşitli yeteneklere sahip yan donanımların ortaya çıkması sonucu bilgisayarlar birer sayısal ses istasyonu (DAW - Digital Audio Workstation) olarak gerek profesyonel, gerek amatör ev stüdyolarının vazgeçilmez araçları haline gelmişlerdir.

Bugün bilgisayar müziği denildiğinde akla ilk gelen kavramlardan bir tanesi "sanal çalgı" kavramıdır. Gerek akustik çalgı veya canlı seslerinin taklit edilmesi, gerekse özgün tınılar elde etmak amacıyla bilgisayar ortamında yazılımlar halinde meydana getirilen çalgılara (programlara) sanal çalgı adı verilmektedir. Sanal çalgıların oluşturulmasında pek çok teknikten faydalanılmakla beraber akustik çalgıların taklit edilmesinde en gerçekçi yaklaşım "örnekleme" tekniğidir. Örnekleme, bir ses kaynağının bir seferde yalnızca belirli bir kısmının kaydedilmesi olarak tanımlanabilir. Parçalar halinde elde edilen bu çalgı örnekleri, örnekleyici yazılım içerisine yerleştirilip düzenlenerek istenilen sanal çalgı meydana getirilebilmektedir.

Geleneksel bir Türk çalgısı olan tanburun kendisine has belirleyici bir takım özellikleri bulunmaktadır :

• Tanbur Türk müziğinin makamsal ses sistemine göre düzenlenmiş bir çalgıdır.
• Tanburda bulunan 4 tel çiftinden 3 çift üst tel bir çeşit rezonans teli işlevi görerek (bu tellere ahenk teli de denir) tanburun kendisine has derin tınısını meydana getirir.

Sanal çalgıların seslendirilmesine kullanılan en temel araç MIDI klavyedir. MIDI klavyeler Batı müziğinin 12 eşit aralıklı ses sistemine göre düzenlenmiştir. Buna karşın geleneksel Türk müziği ses sistemi 24 eşit olmayan aralıktan meydana gelmektedir. Bu çalışmada örnekleyici yazılımların pek çoğu tarafından desteklenen "key switch" özelliğinden faydalanılarak, geleneksel Türk müziğine ait en popüler 20 makamın (TRT, Geleneksel Türk Sanat Müziği repertuvarında kullanım çokluğuna göre belirlenen) seslendirilmesini sağlayacak bir "biçim" sistemi önerilmiş ve uygulanmıştır.

Tanburda seslendirme sırasında ahenk telleri titreşerek tanbura özgü bir derinlik etkisini meydana getirir. Ancak art arda gelen farklı ses kombinasyonları bu teller üzerinde farklı titreşimlerin oluşmasına neden olurlar. Bu çalışmada, tanburdan örneklerin alınması sırasında üst 3 çift rezonans teli susturulmuş böylelikle rezonans telleri tarafından meydana gelen tınının örneklemeye dahil olması engellenmiştir. Tanbura özgü bu etkinin sanal çalgı üzerinde meydana getirilebilmesi amacıyla konvolüsyon tekniğinden faydalanılmıştır. Bu amaçla en alt tel susturularak ahenk tellerinden alınan dürtü yanıtı sanal çalgı üzerinde bulunan konvolüsyon işlemcisine yerleştirilerek istenen etkinin gerçekleşmesi sağlanmıştır.

Doktora tezi dahilinde meydana getirmiş olduğum NI - Kontakt üzerinde gerçekleştirdiğim tanbura ait ses kitaplığını kullanarak seslendirdiğim 3 eseri dinleyebilirsiniz :